STAMBOL KAPIJA

GDE SE NALAZI?

Unutrašnja Stambol kapija se nalazi na Beogradskoj tvrđavi, odnosno na njenim spoljnim zidovima. Spojena je sa Sahat kapijom. Nekada se nalazila na glavnom putu koji je vodio ka Carigradu.

Kliknite na mapu da biste dobili lokaciju.

ZAŠTO STAMBOL KAPIJA?

Stambol kapija je dobila ime po Istanbulu jer se nalazila u produžetku Carigradskog druma, najvažnijije saobraćajnice u srednjem veku, koja je spajala Beograd i Istanbul, odnosno Carigrad.

Foto: Dimitrije Vasiljević/Beotura

TRI KAPIJE, JEDNO IME

Ono što je zanimljivo za Stambol kapiju je to što nije jedina u Beogradu sa tim imenom. Naime, u istoriji su na teritoriji Beograda postojale tri Stambol kapije.

Prva od njih je Stambol kapija. To je prva kapija kroz koju biste prošli kada biste Carigradskim drumom ulazili u grad. Nalazila između današnjeg Narodnog pozorišta i Trga republike. Srušena je 1866. godine, za vreme vladavine kneza Mihaila Obrenovića. Razlog za njeno rušenje je taj što se su u njenoj blizini, za vreme vladavine Turaka, ubijali svi Srbi koji su pokušavali da pobegnu iz grada.

Druga od njih je Spoljašnja Stambol kapija. Ona se nalazi na Kalemegdanu, u produžetku Carigradkog druma u blizini tvrđave.

Poslednja je Unutrašnja Stambol kapija. To je kapija o kojoj se govori na ovoj stranici. Ona je predstavljala poslednju prepreku i prolaskom kroz Unutrašnju Stambol kapiju biste ušli u grad.

Jedina slika srušene Stambol kapije

Foto: Dimitrije Vasiljević/Beotura

ISTORIJAT I IZGLED

Kapija je izgrađena u periodu od 1717. do 1736. godine, po projektu Nikole Doksata de Moreza, u okviru najveće rekonstrukcije Beogradske tvrđave.  Kapija je simetrična i vodila je ka Carigradskom drumu. Oko kapije su se nalazile prostorije, što je bilo karakteristično za velike kapije kojima se ulazilo u grad. Pored prostorija, levo i desno od kapije se nalazio po jedan bastion, čija je uloga bila zaštita same kapije, ali i grada. Unutrašnjim zidovima kapija je povezana sa Sahat kapijom koja se nalazi nedaleko od nje.

Kapija se nalazi na listi spomenika kulture grada Beograda, a 2008. je renovirana. Danas se u unutrašnjim prostorijama kapije nalaze: suvenirnica, radionica starih zanata i galerija Beogradske tvrđave.

PRVI GRAFIT U BEOGRADU

Zanimljivost vezana za Stambol kapiju je to što se na njoj nalazi prvi "grafit" u Beogradu. Naime, u pitanju je isklesana slika turske sablje koja se nalazi na stubu kapije. Pretpostavlja se da je nju urezao stražar koji je čuvao kapiju. Autentičnost potvrđuje izgled sablje, na osnovu kojeg jasno može da se utvrdi da se radi o sablji iz turskog perioda.

Foto: Maša Popesković/Beotura

Pripremio: Andrija Soković