SAVA KAPIJA

GDE SE NALAZI?

Sava kapija se nalazila na obali Save, na glavnom južnom prilazu i vodila je ka Zapadnom podgrađu i Donjem gradu. Nalazi se ispod spomenika Pobednik i u blizini je velikog barutnog magacina.

Kliknite na mapu da biste dobili putanju.

ZAŠTO SAVA KAPIJA?

Sava kapija je dobila ime po reci Savi. Reka Sava je u to vreme bila značajna za prevoz pa je to i razlog za izgradnju Sava kapije.

ISTORIJAT

Sam kompleks u kom se nalazi kapija građen je od 14. do 18. veka, dok je sama kapija građena od 1740. do 1760. godine, kada je obnovljena i cela tvrđava radi bolje odbrane grada od napada sa reka. Ova kapija je bila jedna od najbolje očuvanih objekata u celoj Tvrđavi. Međutim, to se promenilo kada je 1944. bila meta bombardovanja Beograda, i tom prilikom je u potpunosti srušena. Zanimljivo je da je služila kao vojni objekat pa ne postoje fotografije niti planovi kapije u celini.

Sava kapija, danas Foto: Andrija Soković/Beotura

Sava kapija u vreme Prvog svetskog rata, Foto: Državni arhiv Austrije

Za vreme vladavine Stefana Dušana izgrađen je južni bedem, zajedno sa južnom kapijom. Kasnije je austrijska vojska ovu kapiju nadogradila i proširila, pa je  tada nosila ime Srednjovekovna kapija. Ipak, 1740. godine srušena je u sklopu turske obnove tvrđave i tada je na ovom mestu podignuta Sava kapija. U vreme turske vladavine bila je jedna od 4 glavne kapije kroz koje se ulazilo u grad. Predstavljala je vezu grada i reke Save, odakle se plovilo  zapadnim delovima Balkanskog poluostrva. Za vreme Prvog srpskog ustanka, 1906. godine, kada su ustanici napali Beograd u grad su upali upravo kroz ovu kapiju. Vrata kapije su otvorili Uzun Mirko i Ostoja Konda. Od 2004. godine se na mestu Sava kapije nalazi spomen-ploča u čast ovog događaja.

Foto: Andrija Soković/Beotura

IZGLED

O izgledu kapije nam govore samo pojedine skice koje datiraju još iz turskog perioda. Po izgledu Sava kapija se nije razlikovala od ostalih turskih kapija koje su izgrađene u tom periodu. Oko kapije su se nalazile tri postorije čija namena nije poznata jer su pretrpele najveću štetu, nagađa se da su to bile kasarne za turske vojnike, što dodatno potvrđuje značaj kapije. Izgrađena je od tesanog kamena. Po originalnim planovima bilo je zamišljeno da se ispred kapije nalazi i vodeni rov sa mostom, ali ostaje nepoznato da li je do realizacije tog plana došlo. Tokom bombardovanja 1944. kapija je bila meta avionskog napada i tada je od nje ostalo samo podnožje desnog stuba. Tokom 20. veka se radilo na planovima rekonstrukcije kapije. Međutim do rekonstrukcije je došlo tek 2009. kada je rekonstruisan ceo desni i podnožje levog stuba.

Pripremio: Andrija Soković