PALATA SRBIJA

Lokacija

Palata Srbija nalazi se u Ulici Bulevar Mihajla Pupina 2, na Novom Beogradu. U neposrednoj blizini nalazi se  Dunavski kej sa šetalištem i restoranima na splavovima. Takođe, u blizini je i poznati šoping centar Ušće, kao i Muzej savremene umetnosti.

PALATA SRBIJA /ZGRADA SIV-a

Palata Srbija je izgrađena 1959. godine. a svečano otvorena 1961. povodom održavanja Prve konferencije šefova država i vlada Nesvrstanih zemalja u Beogradu. Ranije je bila poznata kao zgrada Saveznog izvršnog veća (SIV). Zanimljivo je to da je projektovana u obliku ćiriličnog slova „N" (ћир. „Н"). Utvrđena je za spomenik kulture 2013. godine. Unutrašnjost ove monumentalne građevine je ispunjena izuzetnim umetničkim delima naših umetnika: Petra Lubarde, Save Sandića, Marija Pregelja, Mila Milunovića, Đorđa Andrejevića Kuna.

ISTORIJAT

Ideja o podizanju Palate Predsedništva vlade FNRJ-a poklapa se s početkom formiranja novog grada na levoj obali Save koji je trebalo da postane prestonica nove socijalističke države. Prvog januara 1947. god zvanično je raspisan konkurs u kome su mogli učestvovati svi građani FNRJ bez obzira na stepen stručne spreme. Prva nagrada na Konkursu dodeljena je zagrebačkom projektnom birou na čelu sa arhitektom Vladimirom Potočnjakom i timom (Zlatko Nojman, Anton Urlih i Dragica Perak). U novonastalim  političkim okolnostima posle 1948. kada se jugoslavenska politika distancira od SSSR-a, kao i smrt arhitekte Vladimira Potočnjaka 1952. zaustavljaju radove na palati. Zbog promena u federalnoj strukturi i organizaciji nove socijalističke države objekat je preimenovan u zgradu Saveznog izvršnog veća. Projekat preuzima beogradski projektni biro „Stadion“ i arhitekta Mihailo Janković koji je takođe projektovao stadion JNA i sportski centar „Tašmajdan“ 1954. godine.

Objekat je transformisan  u znatnu moderniju varijantu. To je postignuto odbacivanjem masivnih zidova i ubacivanjem stubova gde god je to bilo moguće. Arhitekte su nagrađene Ordenom rada sa zlatim vencem i Plaketom „za naročite zasluge stečene na radu od osobitog značaja za socijalistički razvitak zemlje a povodom završetka radova na zgradi Saveznog izvršnog veća“.

PARK

Protor oko palate čine dve parkovske celine ukupne površine 22 hektara, komponovane u slobodnom stilu sa mnoštvom cveća, žbunova i krošnji različitih vrsti biljaka poreklom sa svih kontinenata. Sklad objekta sa prirodnim okruženjem postignut je stepenastim postavljanjem vegetacije oko njega. Centralnu osu spoljašnjeg prostora čini plato sa fontanom u središtu.

Ukupna površina objekta je 65.000 m2. Unutrašnjost objekta čini 6 salona koji simbolično predstavljaju mikromuzeje 6 jugoslovenskih republika- Bosna i Hercegovina, Hrvatska, Srbija, Crna Gora, Makedonija i Slovenija, 3 svečane sale i 744 kancelarijska prostora.

Glavnu prostoriju, salu Jugoslavija koja se prostire na  800m2, krasi  luster  u formi rozete sa čeličnim kracima  koji ima čak devet tona i 18 metara u prečniku. Sala Jugoslavija  može da primi 2000 zvanica. Ulaz  u svečanu salu moguć je kroz dva reprezentativna foajea koji su direktno povezani sa centralnim holom i stepeništem.

Svi podovi u reprezentativnom (centralnom) delu objekta izvedeni su od mermera, kabineti su prekriveni parketom, dok su u hodnicima primenjeni mermer, mozaik i keramičke pločice. Sva stepeništa obložena su granitom, vrata su rađena od politirane orahovine ili hrastovine i sa okovom od belog metala ili bronze.

Mozaik Sutjeska

Dominantnu tačku uređenja centralnog stepeništa predstavlja mozaik „Sutjeska“, rad slovenačkog slikara Marij Pregelja,dimenzija 90m2. Tema mozaika je jedna od najznačajnijih bitaka Drugog svetskog rata na našim prostorima. Izrađen je uglavnom od prirodnog kamena. Na dramatičan i simboličan način su prikazane teškoće koje prate povorku ranjenika i partizana.

Titov kabinet

Kabinet predsednika predstavlja radnu prostoriju koja je namenjena za obavljanje dnevnih državnih obaveza koja ostavlja utisak pročišćenog prostora. Prema svedočenjima njegovih savremenika Tito je voleo da boravio u svom kabinetu dok je u svečanim salama dočekivao goste i diplomate.

1962. u SIV-u je priređena svečana večera u čast Leonida Brežnjeva.

1963. predsednik Tito ugostio N.S. Hruščova i Ninu Petrovnu

1970. predsednik Tito ugostio Ričarda Niksona

1971. ponovo je u posetu stigao Leonid Brežnjev i obavljeni su zvanični razgovori izmedju Jugoslavije i Sovjetskog Saveza

1972. u poseti SIV-a je bila kraljica Elizabeta II i princ Filip

1975. gost na zvaničnoj večeri sa Titom je bio predsednik SAD Džerald Ford sa suprugom

Foajei ispred svečanih sala

Foajei se dele na zapadni i istočni.

Zapadni foaje ispred Makedonskog i Slovenačkog salona unosi osećanje klasičnog reda.

Svi lusteri izgrađeni su od kristalnih elemenata izrađenih u bečkoj firmi „Bakalovič“ i jedini su predmet koji nije proizveden na teritoriji bivše Jugoslavije.

Tu se nalazi i tapiserija Milana Konjovića.

Istočni foaje smešten je ispred Hrvatskog salona i salona Bosne i Hercegovine.

Na zidu se nalaze 4 tapiserije u dimenzijama 3 x 2,3m a na suprotnom zidu se nalaze 4 dela slikara i grafičara Đorđa Andrejevića.

Makedonski (crveni) salon

Ovaj salon ima najtradicionalnije uređenje. Izveden je prema konceptu makedonskog arhitekte Dragana Bošnakoskog. U salonu se nalaze 2 drvene reljefne rozete izrađene u Debarskoj rezbarskoj školi autora Slave Atanasovski Krstanče.

Crnogorski salon

Uređenje ovog salona je izvedeno po rešenju arhitekte Vojislava Đokića, a inspirisano je razdobljem crnogorske istorije prve polovine 19. veka U pitanjiu je vreme vladavine Petra II Petrovića Njegoša, o čemu svedoče stolovače i ručno tkani tepih sa predstavom Crnogoraca u narodnim nošnjama.

Slovenački (plavi) salon

Nacrt uređenja salona radio je slovenački arhitekta Mihajlo Šoltez. Komadi nameštaja su rađeni od punog hrastovog drveta. Osvetljenje salona je inspirisano stalaktitima Postojinske pećine, simbola ove republike

Srpski salon

Ovaj salon uz veliku salu Jugoslavije predstavlja najveću prostornu jedinicu,u kome su se održavale velike svečane prilike u Titovo vreme. Tepisi su ručno izrađeni i sadrže 40.000 čvorova po m2.Oni prikazuju tradicionalne srpske motive i sadrže: domaće životinje, gradove i pejzaže Srbije.

Salon Bosne i Hercegovine

Koncept salona je izradio bosanski arhitekta Zlatko Ugljen. Za uređenje ovog salona korišćeni su isključivo materijali karakteristični za BiH. Na središnjem isturenom zidu nalazi se najveća tapiserija „Šuma“ od 56m2 koja je izvedena u sarajevskoj „Ćilimari“. Luster na plafonu salona je realizovao slikar i vajar Zoran Petrović ali je posle početka 90-ih zamenjen za jednostavno neonsko osvetljenje. Promenom vlasti, izgled enterijera ovog salona se mnogo puta menjao tako da trenutna postavka nije originalna.

Hrvatski salon

Enterijer je realizovao hrvatski arhitekta Vjenceslav Rihter. U ovom salonu obilje prirodnog osvetljenja stiže od 2 velike staklene površine. Luster se proteže celom dužinom salona i važan je element uređenja. Fesku na zidu koja se proteže celom dužinom zida nasuprot prozorima radio je umetnik Oton Gliha. U prostoriji se nalazi i tapiserija Jagode Buić.

Sala Jugoslavija

Ovo je najveća i najreprezentativnija prostorija palate, izvedena po projektu Mihaila Mike Jankovića. Na svojim zidovima sadrži  3 zidne kompozicije: “Let u kosmos“- Petra Lubarde, “Svečano-Putevima nove Jugoslavije“- Lazara Vukajlije i „Stvaranje nove Jugoslavije“- Mladena Srbinovića. Na plafonu ove prostorije se nalazi kristalni luster sa oko 2600 sijalica i nalazi se ispod staklene kupole koja takođe donosi puno prirodne svetlosti. Sa težinom od preko 9 tona i prečnikom od 18m u to vreme je bio najveći luster na svetu.

Beoturisti ispred Palate Srbija

Pripremili: Ognjen Nerandžić i Milica Milović