KAPIJA KARLA VI

GDE SE NALAZI?

Ova raskošna barokna  kapija nalazi se na ulazu u Donji grad, u blizini  Dušanove ulice na Dorćolu i Kule Nebojša.

Kliknite na mapu da biste dobili putanju.

ZAŠTO KARLO VI?

Kapija nosi ime austrijskog cara Karla VI  (1685-1740) koji je bio otac Marije Terezije, a za vreme čije vladavine je i sazidana.

ISTORIJAT

Kapija cara Karla VI je jedna od svega nekoliko kapija koje su do danas očuvane u okviru beogradske tvrđave. Na mestu ove barokne kapije ranije se nalazila kapija sazidana u 16. veku za vreme vladavine srpskog despota Stefana Lazarevića. Prvobitna kapija, koja se nazivala i Istočna donjogradska kapija, podignuta je na tom mestu kako bi se branio Donji grad. Ova kapija je zapravo predstavljala glavni ulaz u Donji grad. U 18. veku, sa dolaskom austrijskih vlasti, počinje i rekonstrukcija celog grada, pa samim tim i tvrđave.

Foto: Dimitrije Vasiljević/Beotura

Rekonstruisan je i ovaj deo tvrđave i tom prilikom je sazidana nova kapija – kapija Karla VI. Oko kapije su u tom periodu sazidane i propratne građevine, međutim one su, nažalost, srušene prilikom ponovnog prodora Turaka u Beograd 1740. godine. Tom prilikom su porušene gotovo sve građevine sazidane za vreme austrougarske vlasti. Ali, ova kapija je uspela da odoli tom rušenju. Međutim, ova kapija nije izdržala samo opsadu Turaka. Za vreme Prvog svetskog rata su porušene gotovo sve kapije i ostaci zidina tvrđave, ali ova kapija uspeva još jednom da odoli napadima osvajača.
Iako nemačku okupaciju uglavnom povezujemo sa bombardovanjem i uništavanjem građevina i zdanja u Beogradu, to se ne može reći i za Donji grad. Naime, za vreme nemačke okupacije su izvedeni veliki radovi u Donjem gradu sa ciljem da se na tom mestu podigne memorijalni park princu Eugenu Savojskom (ranije se smatralo da je kapija cara Karla VI zapravo posvećena upravo princu Eugenu). Nemci ovom prilikom temeljno obnavljaju kapiju cara Karla VI i vraćaju joj prvobitni izgled. Nažalost, ovo nije dugo potrajalo – prilikom anglo-američkog bombardovanja 1944. bomba je pala neposredno u blizini kapije i značajno je oštetila. Tako polusrušena kapija je stajala narednih 20 godina sve dok 1964. nisu krenuli istraživački radovi, a restauracija je započeta 1973.

Ova kapija ima i simboličko značenje. Austrijanci su bili poznati po tome da su polagali pažnju ne samo vojničkom, već i simboličkom značenju utvrđenja. Ova barokna kapija predstavlja znak austrijske dominacije nad ovim prostorima. Nad ulazom se nalazi monogram Karla VI, kao i grb Tribalije – glava vepra probodena strelom. Ovaj grb provlači se kroz čitavu srpsku istoriju tokom koje su drugi evropski vladari srpske vladare nazivali tribalskim. Svoju dominaciju nad Srbijom Habsburška monarhija iskazala je dodavanjem carske krune iznad veprove glave, naglašavajući time potčinjeni položaj Srbije. Ovaj grb očuvan je do danas i predstavlja najstariji očuvani grb u Beogradu.

Kapija Karla VI

Pripremila: Mila Popović