THE MUSEUM OF THE BANJICA CONCENTRATION CAMP

GDE SE NALAZI?

Nalazi se u Ulici Pavla Jurišića Šturma 33 na Banjici.

ISTORIJAT MUZEJA

Muzej Banjičkog logora koji je danas deo Muzeja grada Beograda čuva sećanje na zatočenike i žrtve nacističkog koncentracionog logora iz Drugog svetskog rata. Po završetku Drugog svetskog rata, zgrade nekadašnjeg logora su predate na korišćenje
Jugoslovenskoj narodnoj armiji. U njima je otvorena Vojna akademija, a u delu zgrade je 1969. godine uređen izložbeni prostor Muzeja banjičkog logora. Nova postavka postavljena je 1983. na približno 450 m2. Usled novih istraživačkih rezultata 2001. godine predstavljena je izmenjena i dopunjena postavka Muzeja Banjičkog logora.

UNUTRAŠNJOST MUZEJA

Unutar zgrade koja je bila logor nalazi se obimna muzeološka građa koju čine: plakati, fotografije,lični predmeti, crteži, ručni radovi logoraša. Posetiocima je na ovom prostoru predstavljeno 400 eksponata. U velikoj ulaznoj sali se nalazi velika maketa logorskog kompleksa. U okviru memorijalne sale rekonstrisan je ambijent logoraške sobe. Posetiocima je na ovom prostoru predstavljeno 400 eksponata.

ISTORIJA LOGORA BANJICA

Logor na Banjici osnovan je 5. jula 1941. godine, u zgradi kasarne bivšeg 18. pešadijskog puka na Voždovcu. Odluku o formiranju logora su doneli organi nemačke uprave i Gestapoa, a realizovao je šef srpske državne bezbednosti Dragomir Dragi Jovanović, koji je postavljen i za Upravnika grada Beograda. Bio je to drugi po redu logor otvoren u okupiranoj Srbiji, posle pančevačke fabrike svile, po kojoj je logor dobio ime Svilara, u junu 1941. Prvi zatočenici dovedeni su 9. jula.
Upravu u logoru Banjica bila je jednom trećinom pod nadležnošću Uprave grada Beograda i Ministarstva unutrašnjih poslova Nedićeve vlade, dok je ostali deo kontrolisao Gestapo.Uspostavljena dvojna uprava logora bila je samo privid, jer je sve ključne odluke izdavao i odobravao Gestapo.
Predstavnicima Specijalne policije je bilo dozvoljeno da po sopstvenoj inicijativi hapse i dovode zatvorenike, ali ne i da sami odlučuju o eventualnim otpuštanjima iz logora. Takav je bio slučaj sa grupom od 152 intelektualaca koji su u novembru 1941. godine optuženi i zatvoreni kao masoni. Među njima su bili Aleksandar Belić, Aleksandar Deroko, Miloš Đurić, Mihailo Ilić, Petar Kolendić, Viktor Novak, Veljko Petrović, Vasa Čubrilović, Jovan Erdeljanović, Risto Stijović, Aleksandar Leko, Nikola Vulić, Ivan Đaja, Tihomir Đorđević. Plašeći se negativnih efekata zatvaranja tako velikog broja intelektualaca, nemačke vlasti su dopustile njihovo puštanje iz logora tokom naredna dva meseca.

Crtež Aleksandra Deroka Soba taoca, arhitekte i profesora Beogradskog univerziteta, Muzej Banjičkog logora.

Tokom četiri ratne godine kroz njega je prošlo preko 30.000 zatočenika različitih nacionalnosti, različite verske pripadnosti, zanimanja, obrazovanja.  Zatvorenici su pripadali svim generacijama, a deo i njih i različitim političkim opredeljenjima, a potresan podatak predstavlja činjenica da je u logoru bilo 22 dece ispod 7 godina, 26 dece uzrasta između 7 i 14 godina, kao i 76 dece stare između 14 i 17 godina.
Do danas je pouzdano identifikovano 4.200 streljanih logoraša. Tom spisku treba dodati i hiljade zatočenika koji su odavde bili deportovani širom Evrope. Logor je raspušten 4/5. oktobra 1944. godine.

Pripremila: